YÖKDİL Çeviri soruları
EN→TR ve TR→EN, tam özne/yüklem eşleşmesi.
- 80 sorudan 12 soru
- 42-53. sorular
- Fen, Sağlık ve Sosyal alanlarında aynı
Nasıl sorulur?
Çeviri iki ayrı bölümdür: 42-47 İngilizceden Türkçeye, 48-53 Türkçeden İngilizceye (her yönde 6 soru). Her soruda tek bir cümle verilir, şıklarda bu cümlenin öbür dildeki karşılıkları yer alır; cümlenin konusu kendi alanındandır. Şıklar aynı sözcüklerin çoğunu paylaşır, bu yüzden tek bir sözcüğe bakarak ayırt edilemez: çıkmış sorularda çeldirici doğru şıktan genellikle birçok sözcükle ve yapıyla ayrılır. Fark çoğu zaman cümlenin kurgusundadır: sebep ile sonucun yer değiştirmesi, öznenin değişmesi, zaman ya da kip farkı, bir öğenin eksik ya da fazla olması.
- İngilizce → Türkçe: kök uzunluğu (ortalama kelime)25.6
- İngilizce → Türkçe: şık uzunluğu (ortalama kelime)20.2
- Türkçe → İngilizce: kök uzunluğu (ortalama kelime)19.4
- Türkçe → İngilizce: şık uzunluğu (ortalama kelime)25.4
Değerler, yayımlanmış YÖKDİL kitapçıklarının (2019-2021 tam kitapçıklar, 2022-2025 yayımlanan örnek sorular) kendi analizimizden gelen yaklaşık ortalamalarıdır.
Soru biçimleri
- İngilizceden Türkçeye (42-47): akademik bir İngilizce cümle verilir, Türkçe şıklardan cümleyi eksiksiz ve doğru ilişkilerle aktaran seçilir.
- Türkçeden İngilizceye (48-53): Türkçe bir cümle verilir, İngilizce şıklardan aynı anlamı aynı ilişkilerle kuran seçilir. Türkçe kök İngilizce şıklardan kısadır; şıkları okumadan önce Türkçe cümlenin iskeletini çıkarmak işini kolaylaştırır.
- Bağlaçlı cümleler: 'although', 'whereas', 'because', 'unless', 'as long as' gibi ifadelerin kurduğu zıtlık, sebep ya da koşul ilişkisinin şıkta korunup korunmadığı ölçülür.
- Niteleyiciler ve kipler: 'often', 'only', 'certain', 'may', 'must' gibi sözcükler anlamı daraltır ya da yumuşatır; çeldiriciler bunları değiştirir ya da düşürür.
Tuzaklar
Ortak sözcüklere güvenmek
Şıklar kaynak cümledeki sözcüklerin çoğunu içerir; sözcüklerin hepsinin şıkta bulunması o şıkkı doğru yapmaz. Sözcükleri değil ilişkileri karşılaştır: kim ne yapıyor, neden yapıyor, hangi koşulda yapıyor?
Zıtlığın sebebe dönmesi
'Although' ile kurulan bir zıtlık şıkta '... olduğu için' biçiminde bir sebebe dönüşebilir ya da sebep ile sonuç yer değiştirebilir. Kaynak cümledeki bağlacın Türkçe karşılığını bul ve şıkta aynı ilişkinin kurulup kurulmadığına bak.
Yan cümlenin içeriğinin kayması
Yan cümlelerin nesnesi kolayca kayar: 'ne kadar az çaba gerektiği' bir şıkta 'ne kadar fazla çaba gerektiği' ya da 'egzersizin ne kadar yararlı olduğu' olabilir. Her yan cümlenin neyi anlattığını ayrı ayrı not et ve şıkta aynı içeriği ara.
Adım adım çözüm
- Kaynak cümlenin ana öznesini ve ana yüklemini bul; yan cümleleri ayrı ayrı belirle.
- Bağlaçları ve kurdukları ilişkiyi (zıtlık, sebep, koşul) işaretle.
- Zamanı, kipi, olumsuzluğu ve 'often', 'only' gibi niteleyicileri not et.
- İskeleti ya da ilişkiyi bozan şıkları ayrıntıya girmeden ele.
- Kalan şıkları not ettiğin niteleyici ve yan cümle içerikleriyle tek tek karşılaştır; anlamı eksiksiz aktaranı seç.
Çözümlü örnek
İngilizce cümleye anlamca en yakın Türkçe cümle hangisidir? Although regular exercise is known to reduce the risk of heart disease, many adults remain inactive, often because they underestimate how little activity is needed to benefit.
- A) Birçok yetişkin, düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini ne kadar azalttığını hafife aldığı için, fayda sağlamak amacıyla gerekenden daha az hareket etmektedir.
- B) Düzenli egzersiz kalp hastalığı riskini azaltsa da birçok yetişkin, fayda sağlamak için gereken etkinlik miktarını çoğu zaman olduğundan az sandığından hareketsiz kalmayı seçmektedir.
- C) Düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini azalttığı bilinmesine rağmen birçok yetişkin, çoğu zaman fayda sağlamak için gereken etkinlik miktarını gözünde büyüttüğünden hareketsiz kalmaktadır.
- D) Birçok yetişkinin hareketsiz kalması, düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini azalttığının çoğu zaman bilinmemesinden kaynaklanmaktadır.
- E) Düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini azalttığı bilindiği için birçok yetişkin, az bir etkinliğin bile fayda sağlayacağını düşünerek çoğu zaman hareketsiz kalmaktadır.
Doğru cevap: C
1) İskelet: özne 'many adults' (birçok yetişkin), yüklem 'remain inactive' (hareketsiz kalmaktadır). 2) İlişkiler: 'Although ... is known' bir zıtlık kurar (bilinmesine rağmen); 'often because' çoğu zamanki sebebi verir (çoğu zaman ... -dığından). 3) Sebebin içeriği: 'they underestimate how little activity is needed to benefit', yetişkinlerin fayda için aslında ne kadar az etkinliğin yettiğini kavrayamadığını, yani gereken miktarı gözünde büyüttüğünü anlatır. 4) 'Birçok yetişkin, düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini ne kadar azalttığını hafife aldığı için ...' zıtlığı düşürmüş ve hafife alınan şeyi egzersizin etkisine kaydırmış. 'Düzenli egzersiz kalp hastalığı riskini azaltsa da ...' zıtlığı koruyor ama 'is known' (bilinmesi) öğesini düşürüyor ve sebebi tersine çeviriyor: gereken miktarı gözünde büyütmek yerine olduğundan az sanmak; üstelik kaynakta olmayan bir 'seçme' ekliyor. 'Birçok yetişkinin hareketsiz kalması ...' sebebi egzersizin yararının bilinmemesine bağlıyor; kaynak cümle bunun bilindiğini söylüyor. 'Düzenli egzersizin ... bilindiği için ...' zıtlığı sebebe çevirmiş; sebebin içeriğini de tersine çevirip yetişkinlerin az bir etkinliğin bile yeteceğini düşündüğünü söylüyor. 5) 'Düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini azalttığı bilinmesine rağmen ...' ile başlayan şık iskeleti, zıtlığı, 'often' niteleyicisini ve sebebin içeriğini eksiksiz aktarıyor. Doğru cevap: 'Düzenli egzersizin kalp hastalığı riskini azalttığı bilinmesine rağmen birçok yetişkin, çoğu zaman fayda sağlamak için gereken etkinlik miktarını gözünde büyüttüğünden hareketsiz kalmaktadır.'
Tempo
Çeviri sorularını sınav biçiminde çöz
Hesabınla bu tipte alıştırma yaparsın: her sorudan sonra açıklama gelir, istersen şıkların ayrıntılı açıklamasını da açarsın. Yanlışların Hata Kutusu'nda tekrar için birikir.