YÖKDİL Dil Bilgisi soruları
Zamanlar, edatlar, kipler, bağlaçlar.
- 80 sorudan 14 soru
- 7-20. sorular
- Fen, Sağlık ve Sosyal alanlarında aynı
Nasıl sorulur?
7-20 arasındaki 14 soru dil bilgisi sorusudur: tek bir akademik cümlede bir ya da iki boşluk bırakılır. Konuların sırası çıkmış 15 tam kitapçıkta neredeyse sabittir (yalnız 12-16 arasında bazen bağlaç yerine geçiş ifadesi gelir): 7-8 fiil biçimi (zaman, kip, edilgen; iki boşluklu, şıklarda iki biçim '/' ile ayrılır), 9-11 edat (iki boşluklu), 12-16 çoğunlukla bağlaç (arada bir 'however' türü geçiş ifadesi), 17-18 edat öbeği ('due to', 'in spite of' türü), 19 ilişkili bağlaç çifti ('either ... or' türü, iki boşluklu), 20 ilgi zamiri. Dil bilgisi konuları üç alanda da aynıdır; alana göre değişen yalnızca cümlenin konusudur.
- Soru kökü / cümle uzunluğu (ortalama kelime)24.3
- Şık uzunluğu (ortalama kelime, yaklaşık)1.9
Değerler, yayımlanmış YÖKDİL kitapçıklarının (2019-2021 tam kitapçıklar, 2022-2025 yayımlanan örnek sorular) kendi analizimizden gelen yaklaşık ortalamalarıdır.
Soru biçimleri
- 7-8 fiil biçimi: iki boşluğa iki fiil biçimi gelir ('were launched / has grown' gibi). Zaman uyumu, 'since', 'by the time', 'in 1990' gibi zaman ifadeleri, kip ve etken/edilgen ayrımı ölçülür.
- 9-11 edat: iki boşluğa iki edat gelir ('in / to', 'of / for' gibi). Fiil, sıfat ya da isimle kalıp kuran edatlar sorulur ('responsible for', 'an increase in').
- 12-16 bağlaç: 'although', 'whereas', 'unless', 'because', 'so that' gibi bağlaçlar sorulur. Cümle boşluğundaki 74 bağlaç sorusunun yaklaşık 35'inde doğru cevap zıtlık kurar; sonra koşul, sebep ve zaman gelir (yaklaşık 15, 12 ve 7).
- 17-18 edat öbeği: 'due to', 'in spite of', 'in addition to', 'in terms of', 'as opposed to' gibi öbekler sorulur; ardından yan cümle değil isim ya da isim öbeği gelir.
- 19 ilişkili bağlaç çifti: 'either ... or', 'neither ... nor', 'both ... and', 'not only ... but also', 'whether ... or' çiftleri iki boşluğa birlikte gelir.
- 20 ilgi zamiri: 'which', 'who', 'whose', 'where', 'in which' gibi yapılar sorulur; neyi nitelediği ve önündeki edat belirleyicidir.
Tuzaklar
İki boşluktan yalnızca birine bakmak
İki boşluklu sorularda bazı çeldiriciler boşluklardan birinde doğrudur, öbüründe bozulur. İlk boşluğa uyan şıkkı hemen işaretleme; ikinci boşluğu da ayrı ayrı kontrol et ve iki boşlukta da uyan şıkkı seç.
Bağlaçla edat öbeğini karıştırmak
'Although' ve 'because' ardından özne ve çekimli fiil içeren bir yan cümle ister; 'in spite of' ve 'due to' ise isim ya da isim öbeği ister. Anlamı doğru olsa bile yapısı tutmayan şık yanlıştır; boşluktan sonra ne geldiğine bak.
Zıtlığı sebep sanmak
Bağlaç sorularında en sık ilişki zıtlıktır; şıklarda ise sebep, koşul ya da zaman bağlaçları da bulunur ve dil bilgisi bakımından hepsi boşluğa oturur. İki yarıyı birlikte okuyup aradaki ilişkiyi Türkçe adlandır: 'ama', 'çünkü', 'eğer', 'iken'.
Çiftin eşini gözden kaçırmak
İlişkili bağlaç çiftlerinde iki parça birbirine bağlıdır: 'neither' ile 'nor', 'either' ile 'or', 'both' ile 'and' gelir. Parçalardan biri doğru ama eşi yanlış olan şıkları hızla eleyebilirsin.
Adım adım çözüm
- Soru numarasından konuyu bil: 7-8 fiil biçimi, 9-11 edat, 12-16 bağlaç, 17-18 edat öbeği, 19 bağlaç çifti, 20 ilgi zamiri.
- Cümlenin tamamını oku; zaman ifadelerini ve boşluğun bağladığı parçaları işaretle.
- Boşluktan sonra ne geldiğine bak: çekimli fiilli bir yan cümle mi, yoksa isim öbeği mi?
- Bağlaçta iki parça arasındaki ilişkiyi Türkçe adlandır; iki boşluklu sorularda boşlukları ayrı ayrı kontrol et.
- Kalan şıkkı yerleştirip cümleyi baştan sona bir kez daha oku.
Çözümlü örnek
Since the first artificial satellites ---- into orbit in the late 1950s, the amount of debris circling the Earth ---- so much that collisions are now a serious concern for space agencies.
- A) were launched / has grown
- B) have been launched / grew
- C) launched / had grown
- D) are launched / will grow
- E) had been launched / is growing
Doğru cevap: A
1) Zaman çerçevesi: 'Since ... in the late 1950s' geçmişte belli bir başlangıç noktası veriyor; ana cümle o andan bugüne uzanan bir değişimi anlatıyor ve 'are now' ile bugüne bağlanıyor. 2) İlk boşluk: uyduları birileri fırlatır, uydular kendini fırlatmaz; bu yüzden edilgen gerekir. Belli bir geçmiş zaman ('in the late 1950s') olduğu için düz geçmiş zaman edilgeni 'were launched' uyar. 3) İkinci boşluk: 'since' ile kurulan cümlede ana yüklem geçmişten bugüne süren durumu anlatan 'has grown' (present perfect) olmalıdır. 4) 'have been launched / grew' ilk boşlukta belli bir geçmiş tarihle present perfect kullanıyor, ikinci boşlukta 'since' ile düz geçmiş zaman kullanıyor. 'launched / had grown' uyduları etken yapıyor ve 'are now' ile uyuşmayan geçmişin geçmişini kullanıyor. 'are launched / will grow' geçmişteki bir tarihle geniş zaman ve gelecek zaman kullanıyor. 'had been launched / is growing' ilk boşlukta geçmişin geçmişini, ikinci boşlukta, 'since' ile kurulan bu cümlenin istediği present perfect yerine şimdiki zamanı veriyor. Doğru cevap: 'were launched / has grown'.
Tempo
Dil Bilgisi sorularını sınav biçiminde çöz
Hesabınla bu tipte alıştırma yaparsın: her sorudan sonra açıklama gelir, istersen şıkların ayrıntılı açıklamasını da açarsın. Yanlışların Hata Kutusu'nda tekrar için birikir.